Ahlat Belediyesi

SOSYO - EKONOMİK DURUM


    7- SOSYO - EKONOMİK DURUM

    7.1) SOSYAL YAPI

    Ahlat’ın nüfus yapısına baktığımızda, 1970 – 1985 yılları arasında ilçe genelinde kırsal nüfusun ağırlıklı olduğu görülmektedir. Ama, son senelerde köylerden ilçe merkezlerine göç ve sosyal yapıda meydana gelen değişiklikler nedeniyle bu durum değişmiş ve şu anda ilçe merkezinin nüfusu toplam köy nüfusunu geçmiştir.

    İlçe merkezinde, özellikle Kırklar mahallesinde ve diğer çevre mahallelerde hala tarım ve hayvancılık yapılmaktadır. Tahtısüleyman ve Harabeşehir mahalleleri, merkez çevresindeki mahallelerden hem fiziksel olarak, hem de sosyal olarak az da olsa farklılıklar içermektedirler. Bu mahalleler fiziksel olarak dağınık yerleşmiş ve kırsal özellikler taşıyan yapıya sahiptirler. Özellikle büyük bahçeli evlerde hayvan yetiştirmek amacıyla ahır ve ağıllar bulunmakta ve bahçelerde sebze meyve yetiştirilmektedir. Bu kesimlerde oturan insanlar yaygın biçimde, kırsal yaşamın bir devamı olarak, ekmeklerini evlerin bahçesinde kurulan “tandır evlerinde” üretmektedirler. Daha merkezde bulunan mahallelerden Selçuklu ve İkikubbe’de ise yoğun olarak esnaflar ve ücretli kesim oturmakta ve kırsal hayatın etkisi giderek kaybolmaktadır. Kale mahallesi, yer yer kırsal özellikler gösterse de, merkeze yakınlığı ve Tatvan Karayolunun kenarında kurulmuş olması nedeniyle, Selçuklu ve İkikubbe mahallelerinde olduğu gibi, daha düzenli bir yerleşimdir ve sosyal yapısı da bu mahallelere benzemektedir.

    Hanehalkı anketleri sonuçlarından elde edilen, mahallelere göre Ahlat’ın hanehalkı yapısı ile bazı bilgiler aşağıda verilmektedir

     

    Tablo No:4- Mahallelere Göre Hanehalkı Büyüklüğü, Hane Kişi Sayısı ve Hane Aile Sayısı

    Mahalle Adı

    Hane     halkı

    Büyüklüğü

    Hanedeki

    Kişi Sayısı

    Hanede

    Aile Sayısı

    Harabeşehir

    6.6

    9.2

    1.4

    İkikubbe

    5.1

    5.6

    1.1

    Kale

    6.2

    8.1

    1.3

    Selçuklu

    4.9

    5.9

    1.2

    Tahtısüleyman

    4.7

    5.6

    1.2

    Genel Ortalama

    5.3

    6.9

    1.3

     

    Yerleşik halkın uzun süredir kaynaşmış olmaları ve modern kent hayatının pek hissedilmemesi sonucu sosyal yapıya dayanan fiziksel farklılaşmalar pek hissedilmemektedir. Ama bu farklılık Ahlat’a son senelerde köylerden göçmüş olan nüfusla, Ahlat’ın yerlileri arasında kendini göstermektedir.

    Son senelerde yüksek oranlarda gerçekleşen köylerden göç, sosyal hayatta da etkisini göstermeye başlamıştır. Göç eden köylü nüfus Ahlat’ın yerleşik geleneksel değerlerinden farklı bir yaşam sürmekte ve yerleşik halkla kaynaşamamaktadır.  Bu farklılık hem fiziksel olarak hem de sosyal ilişkiler açısından kendini hissettirmektedir.

    Köylerden göç eden nüfus, maddi gelirlerinin düşük olması nedeniyle, genellikle arsa fiyatları düşük olan yerlerde yerleşme eğilimi göstermektedir. Ahlat genelinde arsa fiyatları ise, genel olarak sit alanları içerisinde ya da ana merkezden kopuk mahallelerde düşüktür. Bu nedenle planlama alanını oluşturan sit alanları, özellikle köylerden gelen göç tehtidi altındadır. Göç eden insanların yaptıkları evler, geleneksel Ahlat taşı kullanılmadan, diğer evlerin kalitesine oranla, düşük kalitede betonarme olarak yapılmaktadır. Yerleşik olan nüfusla ve yerleşimle kaynaşamamışlıklarının bir göstergesi olarak evlerinin çevresini yeşillendirmemekte, hatta bazıları evlerinin dış sıvasını bile yapmamaktadırlar. Genelde mevsimlik işçi olarak çalışmaktadırlar.

    Ahlat’ın sahip olduğu tarihi ve doğal zenginlikler nedeniyle ilgi görmesi, sosyal hayatı zenginleştiren bir diğer etkendir. Yerleşmeye yılın her zamanında yerli ve yabancı turistler gelmektedir. Buradaki turizmin kültür turizmi niteliği taşıması, ilçenin sosyal hayatı açısından olumlu etkilere sahiptir. On senedir yaz aylarının sonunda yapılmakta olan “Ahlat Kültür Haftası” kültür etkinlikleri ilçeye sosyal açıdan hareketlilik kazandıran ve tanıtım yönünden faydalı olan bir etkinlik olarak gerçekleşmektedir.

    Ahlat’ta iyi örgütlenmiş olan öğretim kuruluşlarının etkisi, sosyal hayata da yansımaktadır. Özellikle lise, meslek lisesi ve yüksekokulda okumakta olan öğrenciler tarafından yapılmakta olan kültürel etkinlikler (tiyatro, müzik vb.), Ahlat’ın sosyal hayatına canlılık kazandırmaktadır.

    Yerleşmenin genelinde okuma-yazma oranı %89.4’lik bir oranla oldukça yüksektir. Bu oranın  %6.6 kadarını okula gitmemiş ama okuma- yazma bilen nüfus oluşturmaktadır. Geri kalanını (%82.8) halen öğrenim görmekte olan ya da mezun olmuş olan nüfus oluşturmaktadır. Okul çağındaki çocukların hemen hepsi okula gitmekte ve Ahlat halkı çocuklarının iyi bir öğretim görmesine önem vermektedirler.
     

    7.2) EKONOMİK YAPI

    Ahlat’ın ekonomik yapısı genel olarak tarım ve hayvancılık üzerine kuruludur.  Yerleşmenin batısı tamamen, kuzeyi kısmen tarım alanları ile kaplıdır. Hayvancılık daha çok köylerde yapılmakla beraber, Ahlat’ın içinde de hayvancılıkla uğraşan çoktur. Özellikle köyden göç eden aileler bu faaliyetlerini Ahlat’ta da sürdürmektedirler. Bununla beraber kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, büyük ve daha çok küçük baş hayvan yetiştiren aileler de vardır. Ama genellikle merkezden uzak olan mahallelerde  hayvancılık yapılmaktadır. Yerleşmede kümes hayvancılığı yaygın olarak yapılmaktadır. Merkez mahallelerde ise ticaretle uğraşanlar ve resmi kurumlarda çalışanlar ağırlık kazanmaktadır.

    İlçede temel ekonomik sektör, tarım ve hayvancılık üzerine kurulu olup, tüm çalışanlar içerisinde oranı %66.7’dir. Bu sektörü %12.1’lik oranla ticaret, %15,4’lük oranla hizmetler sektörü takip etmekte. İlçe sanayi yönünden pek gelişmemiş olup ekonomik sektörler içerisinde en düşük payı %5.8’lik oranla sanayi sektörü almaktadır.

    Ahlat , kesin veriler olmamakla beraber, ilgili kişilerden alınan bilgiler ve gözlemler sonucunda  genel olarak orta gelir düzeyine sahip bir yerleşme tablosu çizmektedir. Ahlat genelinde gelir dağılımında ciddi farklılıkların olmadığı görülmüştür. Harabeşehir ve Kale mahalleri dışındaki mahallerin hepsi, hemen hemen aynı gelir düzeyine sahiptir. Ahlat genelinde her iki haneden birinin kendi toprağı olması ve geçimini çiftçilikle sağlayanların dışında diğerlerinin topraklarını, ya kendileri işleyerek ya da ortakçıya vermesi ek gelir olanağı sağlamaktadır.

    Planlama alanı içerisinde bulunan ve eski Ahlat’ın merkezi olan Harabeşehir, arkeolojik sit alanı olması nedeniyle neredeyse terkedilmiş bir görünüme sahiptir. Halen oturmakta olan mahalle sakinleri ise genel olarak başka seçenekleri olmadığı için burada oturmaktadırlar. Kale mahallesi ise özellikle yeni dönemlerde köylerden göç edenlerin göreceli olarak daha fazla yerleştikleri bir mahalledir. Göç eden insanların iş bulmada karşılaştıkları sorunlar ve yan gelirlerinin olmaması nedeniyle ortalama gelir düzeyi düşmektedir.

    Planlama alanı içerindeki yerleşim alanlarının ekonomik yapısı, Ahlat’ın genel yapısından çok farklı olmadığı için, özel bilgi verilmesine gerek bulunmamaktadır.
     

    7.3) KENTSEL ULAŞIM

     1- DIŞ BAĞLANTILAR

    Ahlat’ın dış bağlantısını sağlayan ana yol, Van Gölü kıyısından geçmekte olan karayolu bağlantısıdır. Bu yol, Tatvan’dan başlamakta ve Erciş’e kadar uzanmaktadır. Ahlat’ın kuzey doğusundaki Adilcevaz ilçesi de aynı karayolu ile dış bağlantısını sağlamaktadır. Bitlis ve Tatvan’ın Erciş, Patnos, Ağrı ve daha kuzeyde yer alan yerleşmelerle bağlantısı sağlayan kestirme yol olması nedeniyle, önemli ve her zaman açık olan bir yoldur. Yol batı yönündeki sahil şeridininin kayalık alan olması ve dolanması nedeniyle, sahilden ayrılıp iç bölgelere girmekte, Kale mahallesini geçince tekrar sahil şeridinde devam etmektedir.

    Ahlat’ın köyleriyle bağlantısını sağlayan en önemli yol, müze civarında Tatvan yolu ile kesişen, Harabeşehir etrafından dolanıp, Tahtısüleyman, Kacer ve Kırklar mahallerinin de ana bağlantısını sağlayan ve batı yönünde planlama alanı dışına çıkan Ovakışla karayoludur. Bu yol karayolu olmasına rağmen altyapısı yetersiz ve asfaltı yer yer bozulmuştur. Yol Ovakışla’dan sonra Muş’un Bulanık ilçesine bağlanmaktadır.


    2- KENT İÇİ ULAŞIM

    Kent içi ulaşımda en önemli yollar Mazlum Yegül, Lise ve Selçuklu Caddeleridir. Bu caddeler birbirinin devamı olarak doğu-batı ekseninde yeralmakta ve Ahlat’ın belkemiğini oluşturmaktadırlar. Hemen tüm merkezi fonksiyonlar, resmi kurumlar ve büyük alan gerektiren kamu kurumları bu yol aksı etrafında gelişmiştir.

    Planlama alanı içerindeki en önemli kent içi bağlantı yolu olan Selçuklu Caddesi müze civarlarında Tatvan yolundan başlamakta ve kuzey-doğuya doğru saparak Ahlat’ın merkezine doğru ilerlemekte, yukarı çarşının başında Ş.Sümmani Görgen Caddesi ile birleşmekte, daha sonra Lise Caddesi olarak devam etmektedir.

    Dede Maksut Sokağı, İkikubbe yolu olarak batıya doğru devam etmekte ve Emir Bayındır Kümbeti civarlarında Ovakışla’ya giden karayoluna bağlanmaktadır. Bu yol aksı batıda bulunan mahallelerin Ahlat’ın merkezine bağlantısını kurmaktadır.

    Ahlat’ın kentiçi önemli bağlantı yolları sahile ve eğime paralel olarak doğu-batı ekseninde uzanan yukarıda bahsedilen yollarıdır. Bu yollardan başka, konutlar arasındaki servis yolları da, konutlar genelde eğime göre yapılandıkları için, aynı eksende uzanmaktadırlar. Doğu-batı eksenindeki yollardan başka, kuzey-güney aksında uzayan, yerleşmenin üst kesimlerini sahile bağlayan ara yollar da bulunmaktadır. Konutlara servis vermeyen bu yollar toplayıcı, dağıtıcı yol niteliğindedirler. Genelde eğimli yollardır.

    Kendi içlerinde leke olarak büyümüş ve bir diğerinden kopuk gelişmiş olan Tahtısüleyman ve Harabeşehir mahallelerinin belirgin sokak düzenlemeleri yoktur. Konutlar arasında girintili-çıkıntılı, daralıp genişleyen, devamlılığı olamayan, altyapısı yetersiz, genelllikle stabilize ve toprak yollar ile mahalle içi bağlantılar sağlanmaktadır.

     

    7.4) ALTYAPI

    Ahlat’ta genel olarak altyapı eksikliğinden sözedilebilir. Bu açıdan ele alındığında en gelişmiş altyapı şebekesi içme suyu gereksinmesinin karşılanması için yapılmıştır. Fakat var olan yatırımlar, özellikle yaz aylarında artmakta olan su sıkıntısını tümüyle çözebilecek düzeyde değildir. İlçenin içmesuyusu ihtiyacı volkanik kayaçlardan doğan Çarko, Şeyhbulakları ve Kocavak kaynaklarından karşılanmaya çalışılmaktadır. Yerleşmede toplam 9 adet su deposu vardır ve toplam 3609 adet su abonesi vardır.

    Yerleşmenin kuzeyinden doğu-batı ekseninde geçen, İkikubbe mahallesi civarında güney-batı’ya yönelen iki tane enerji nakil hattı bulunmaktadır. Bu hatlar 154 ve 34.5 KV güçlerindedir. 154 KV gücündeki hattın 50 m, diğer hattın 25 m. koruma mesafesi ayrılmıştır. Ahlat içerisinde elektrik götürülmemiş bölüm yoktur .

    Ahlat’ın kanalizasyon şebekesi yoktur. Fakat belediye bu sorunu gidermek amacıyla kanalizasyon şebekesi için yeni bir plan yaptırmış ve ihalesini de gerçekleştirilmiştir. 2002 yılı içerisinde kanalizasyon şebekesinin yapımına başlanmıştır. Kanalizasyon şebekesi projesi ile beraber arıtma tesisinin de projesi yapılmıştır. Arıtma tesisi olarak ayrılan alan, plan ve belediye sınırları dışında, Uludere taraflarındadır.

    Ahlat’ın belirlenmiş bir çöp toplama alanı yoktur. Toplanan çöpler, planlama alanının dışında kalan, doğudaki yamaçlardaki, Malazgirt yolu üzerindeki dere vadisine dökülmektedir. Bu durum planlama alanını etkilemese bile, Ahlat yerleşimi açısından son derece sakıncalı bir sonuç doğurmaktadır. Hakim rüzgar yönü kuzey-batı olan ilçede, yamaçlardan esen rüzgar, dökülen çöpleri yeniden yerleşim alanına taşımaktadır.


    7.5) TARIM VE HAYVANCILIK

    ARAZİ VARLIĞI

    HEKTAR

    A. Kullanılabilir Kuru Tarım Alanı

    97.077

      I. Nadaslı Kuru Tarım Alanı

    30.792

      I. I. Ekilen Alan

    15.400

      I. II. Nadas Alanı

    15.392

      II. Nadassız Kuru Tarım Alanı

    158

    B. Sulu Tarım Tarım Alanı

    3.181

    C. Çayır-Mera Alanı

    62.946

    D. Orman ve Fundalık Alanlar

    1.849

    E. Tarım Dışı Alanlar

    376

    F. Su Yüzey Alanları

    4.606

    G. Yerleşim Alanları

    480

    TOPLAM ALAN

    104.388

     

     

    Tarım ve hayvancılık faaliyetleri en önemli geçim kaynağıdır. Yaz aylarının kurak geçmesi ve sulanabilir tarım alanlarının azlığı nedeniyle çok geniş bir arazide nadaslı kuru tarım yapılır. Özellikle tahıl, patates, yem bitkileri, baklagiller ve şeker pancarı üretilemektedir.Tablodan görüldüğü üzere dönüşümlü tarım üretimini etkiliyen en önemli faktördür.

    Zira tarım alanlarının çok büyük kısmı sulanamamaktadır.Önemli miktarda yeraltı ve yerüstü su kaynaklarına sahip olan Ahlat'ta en önemli öncelikli su kaynaklarının değerlendirebilecek çalışmaların yapılması ve sulu tarım alanlarının genişletilmesidir.Kuru tarım alanlarında buğday ekimi ön planda iken, sulu tarım alanlarında şeker pancarı ve patates ekimi daha yaygındır. İstatitiki bilgide patates üretimi 1999 yılı itibariyle şeker pancarınından fazla görünüyorsa da, yıllar itibariyle ortalama olarak şeker pancarı daha çok üretilmektedir. Ahlat'ta üretilen şeker pancarı Muş ve Erciş Şeker Fabrikalarında değerlendirilmektedir. Kooperatifleşmenin yaygın olmaması, pazarlama imkanlarının azlığı şeker dışındaki endüstri bitkilerinin   üretimini olumsuz olarak etkilemektedir. Ahlat tarih itibariyle meyveleriyle de ünlüdür. Ahlat'ta yetiştirilen meyvelerin komşu ülkelere ihraç edildiği bilinmektedir. Katip Çelebi Ahlat'ın ikliminin mutedil, bağlık ve bahçelik bir şehir olduğunu, kayısı ile elmasının meşhur olup, Azerbaycan ve Şirvan'da arandığını bildirmektedir.

     

    ÜRÜN

    1999 (Ha)

    1999 (Ton)

    Buğday

    21750

    32.250

    Patates

    1750

    65.000

    Şeker Pancarı

    1100

    60.000

    Çavdar

    350

    1.050

    Arpa

    130

    185

    Kuru Fasülye

    75

    120

     

    Meyveler

    Kapladığı Alan

    Üretim 1999 (Ton)

    Elma

    65

    360

    Zerdali

    60

    690

    Ceviz

    95

    200

    Kayısı

    40

    192

    Armut

    25

    52,5

    Vişne

    10

    30

    Kiraz

    6

    30

     

    Ahlat'ta son zamanlarda meyvecilik giderek gelişmekte ve büyük meyve bahçeleri kurulmaktadır. Özellikle elma, ceviz üretimi bol miktarda yapılmakta ve komşu illere ihraç edilmektedir. Bunun yanında diğer meyve çeşitleri Ahlat'ta mahalli ihtiyaçları karşılayacak ölçüde yetiştirilmektedir.

    Ahlat'ta herçeşit sebze üretimi yapılmakta olup, üretilen sebzeler taze olarak tüketildiği gibi, konserve yapılarak veya kurutularak ev ekonomisi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Konserveciliğin gelişmesi durumunda bölgenin ihtiyacını karşılayabilecek bir sebze üretimine ulaşacak potansiyel mevcuttur. Ahlat'ta yüksekliği 2000 metriyi bulan geniş Sütey yaylası, meraların çokluğu hayvancılığın geliştir- miştir. Görüldüğü gibi bunların içerisinde en çok koyun yetiştiriciliği ön plandadır. Diğer bir gelir sağlayıcı ekonomik faaliyet balıkçılıktır.

    Yakut Mucemu'l Buldan adlı eserinde, Van Gölü'ne Ahlat Gölü diyerek, buradan avlanan et-tırrih adlı balığın Belh ve Gazne'de satıldığını yazmaktadır. Zekeriya Kazvini Hindistan'da, İbn-i Havkal ise Musul, Irak, Cezire   ve Kuzey Suriye'ye ihraç edildiği bilgisini vermektedir. Göl balıkçılığının yanında havuz balıkçılığı da yapılmaktadır. Nazik Gölü'nde yoğun olarak aynalı sazan, Van Gölü'nde ise inci kefali avlanmaktadır. Aydoğdu üretme çiftliğin- deki havuzlarda ise modern yöntemlerle alabalık üretilmektedir.

    © Ahlat Belediyesi 2017
    E-Bülten Aboneliği